Czynności

Czynności notarialnych dokonuje wyłącznie notariusz lub jego zastępca (asesor notarialny lub emerytowany notariusz). Przy dokonywaniu czynności notariusz powinien czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i interesów stron oraz innych osób, dla których czynność notarialna może spowodować skutki prawne. Notariusz jest zobowiązany udzielać stronom wyjaśnień dotyczących dokonywanych czynności, w tym pouczać o uprawnieniach urzędu skarbowego dotyczących wartości przedmiotu czynności, podstawie prawnej i sposobie obliczania opłaty skarbowej i podatku od darowizny, oraz zaniechaniu ich poboru. Akty i dokumenty powinny być sporządzane w sposób zrozumiały i przejrzysty, choć oczywiście bardzo często wymogi prawne dotyczące konkretnej czynności powodują, że strony nie są w stanie w pełni zrozumieć jej treści lub odbiega ona od ich wyobrażeń lub oczekiwań. W takich sytuacjach rola notariusza polegać musi na cierpliwym wyjaśnieniu sensu i skutków poszczególnych zapisów objętych czynnością.

Notariusz zobowiązany jest stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności, w pierwszej kolejności na podstawie dowodów osobistych lub paszportów, w ich braku w inny sposób wyłączający wszelką wątpliwość co do tożsamości osób biorących udział w czynności (np. na podstawie innych dokumentów ze zdjęciem, oświadczeń osób znających stronę i posiadających dokumenty tożsamości). Notariusz może odstąpić od ustalania tożsamości w powyższy sposób w stosunku do osób osobiście mu znanych. Sposób stwierdzenia tożsamości notariusz określa w sporządzanym dokumencie.

Notariusz dokonuje czynności w języku polskim, a na żądanie strony może dodatkowo dokonać czynności w języku obcym; jeżeli stroną czynności jest osoba nie władająca językiem polskim, notariusz zobowiązany jest przetłumaczyć treść czynności. W obu przypadkach winien skorzystać z pomocy tłumacza przysięgłego, o ile sam nie posiada znajomości języka w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych.

Notariuszowi nie wolno dokonywać czynności notarialnych, które dotyczą samego notariusza, jego małżonka, krewnych i powinowatych w linii prostej bez ograniczenia stopnia, w linii bocznej do trzeciego stopnia włącznie, osób związanych z nim stosunkiem przysposobienia, opieki, kurateli lub będących w bliskim z nim stosunku (np. konkubiny). Podstawy wyłączenia trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki i kurateli. Czynność dokonaną wbrew powyższym ograniczeniom uznać należy za nieważną.

Zgodnie z art. 79 prawa o notariacie, notariusz dokonuje następujących czynności (czynności notarialnych):
1) sporządza akty notarialne,
2) sporządza poświadczenia,
3) doręcza oświadczenia,
4) spisuje protokoły,
5) sporządza protesty weksli i czeków,
6) przyjmuje na przechowanie dokumenty, pieniądze i papiery wartościowe,
7) sporządza wypisy, odpisy i wyciągi dokumentów,
8) sporządza projekty aktów, oświadczeń i innych dokumentów,
9) sporządza inne czynności wynikające z odrębnych przepisów.